-->
ara
At martini bre Debreli
Alaçam’da doğup büyüyen birisi olarak ‘DEBRELİ HASAN’ türküsünün tüm macirler gibi bende de ayrı bir yeri vardır. Mübadele insanları olarak dedemin ve babaannemin dilinden düşürmediği bu türkü hep kulağımın derinlerinde bir yerlerdedir. Her dinlediğimde beni  Selanik’e, Kayılar’a, Sarışaban’a götürür. Sanki oraları hep biliyormuşum gibi, sanki ben de orada doğmuşum gibi, sanki ben de Debreli Hasan gibi dağlarda dolaşmışım gibi… Bu türküde hep kendimi buluyorum. Bu türkü bize niye bu kadar sıcak gelir, hikâyesinde saklıdır. Fotoğrafta ‘DRAMA KÖPRÜSÜ’nü görüyorsunuz. Alaçam düğünlerinin vazgeçilmez türküsü ‘DEBRELİ HASAN’ın hikâyesini okuyunuz!
Drama Köprüsü…
Drama Köprüsü türküsü, Debreli Hasan’ın türküsüdür. Bu türkü özellikle Ruhi Su tarafından okunduktan sonra haksızlığa karşı direnenlerin ve başkaldırının türküsü olarak söylenmiş ve çok sevilmiştir. Peki kimdir Debreli Hasan?
Onun uzun yıllar (1870-1922) Drama-Serez ve Sarısaban arasında bir halk kahramanı eşkıya olarak yaşadığı belirtilir. Zenginden alıp fakire vermesiyle halkın gönlünde taht kurduğu ve Drama köprüsünü yaptırdığı söylenir.
Dönemin yönetimine ters düşüp eÅŸkıya durumuna düşen böyle halk kahramanlarının köprü-yol gibi yapılar yaptırmaları öteden beri vardır. Bunlara örnek olarak, Sandıkçı Şükrü’nün Rize fenerini yaptırması, Çakırcalı Memet Efe’nin köprü ve yol yaptırması, Burdur’da Kaz Ahmet Efe’nin köprü yaptırması örnek olarak sayılabilir…
Drama, Yunanistan’ın kuzeyinde Makedonya’da bir il merkezidir bugün. Kent, Angiti ırmağının en büyük kolunun ve Drama ovasının kuzeyindedir. Tütün, pamuk ve pirinç merkezi olarak bilinir. 1922’den sonra Türkler’in göç etmesiyle, Anadolu’dan gelen Rum göçmenlerle Drama’nın nüfusu ikiye katlanmıştır. Drama kenti, Selanik’e demiryolu, Kavala limanına da karayolu ile bağlıdır.
Kesin tarihler veremesek de Debreli Hasan 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında yaşamış; hatta 1922’den sonra Türkiye’ye göçtüğü söylenen bir halk kahramanıdır. Bize öyle geliyor ki, özellikle o bölgeden Anadolu’ya göç eden Türkler Debreli türküsünü de o bölgenin bir anısı gibi yanlarında taşımış ve nazar boncuğu gibi belleklerine dikmişlerdir.. Her zaman ve her ortamda türküyü seslendirerek özlemlerini gidermişlerdir.
Debreli Hasan’ın benzeri eşkıyadan farkı, kalabalık bir grubunun olmayışıdır. Karakedi lâkabıyla tanınan bir kızanı olduğu söylenir. Sevilmesinin ana nedenlerinden biri, fakir fukaranın sıkıştığında yanı başlarında Debreli Hasan’ı bulmalarıdır. Şöyle bir öykü anlatılır ve bu tür öyküler Debreli Hasan ve benzeri eşkıyaya yakışır. Dağlı bir genç düğün masrafları için danasını kent pazarında satmak üzere yola düşer. Debreli Hasan çıkar önüne. Nereye gittiğini sorunca, genç durumu anlatır. Debreli Hasan gencin evlenmesi için gerekli parayı verir ve danasını köyüne götürmesini söyler.
Debreli Hasan’ın Çakırcalı Memet Efe’yle aynı dönemlerde yaşadığı bilinir. En azından belli bir zaman dilimini paylaşmışlardır. Çakırcalı’nın 1911 yılında öldürüldüğü bilindiğine göre, en azından eşkıyalık yaptıkları uzunca bir süre çakışmaktadır. O dönemin tüccarları mallarını deve kervanlarıyla taşırlardı, eşkıya da onlar için korku sebebiydi. Bazen de güven. Çünkü kurallar bilindikten sonra böyle güçlü ve erdemli eşkıya, tüccar için bölgelerin güven sağlayıcısı oluyordu. O dönemde halk arasında şöyle bir söz dolaşırdı:
Debreli’den geçsen Çakırcalı’dan geçemezsin!
Debreli Hasan türküsünün bir güzel tarafı da mahpushanedeki dostlarına umut veren yanıdır. Yaşama, doğru bakmanın, dostluğun, arkadaşlığın ve umudun türküsü de diyebiliriz. Her fırsatta bu türküyü söyleyin olur mu? Dağ başlarında, yaylalarda, akşam ateşinin karşısında; her yerde.
DRAMA KÖPRÜSÜDrama köprüsü Hasan dardır geçilmezSoğuktur suları bre Hasan bir tas içilmezAnadan geçilir Hasan yardan geçilmezAt martini Debreli Hasan dağlar inlesinDrama mahpusunda Hasan dostlar dinlesinMezar taşlarını Hasan koyun mu sandınAdam öldürmeyi Hasan oyun mu sandınDrama mahpusunu Hasan evin mi sandınAt martini Debreli Hasan dağlar inlesinDrama mahpusunda Hasan dostlar dinlesinDrama köprüsünü Hasan gece mi geçtinEcel şerbetini Hasan ölmeden mi içtinAt martini Debreli Hasan dağlar inlesinDrama mahpusunda Hasan dostlar dinlesinDrama köprüsü Hasan dardır daracıkÇok istemem yanko çorbacı bin bes yuz liracikAt martini Debreli Hasan, dağlar inlesinDrama mahpusunda Hasan, karakedi dinlesin
NOT: Â Bu konuyla ilgili olarak
Drama Köprüsü üzerine bir araÅŸtırma var…
Reklam
